Kapat
Anlatım Bozuklukları Konu Anlatımı ve Örnek Sorular Anlatım Bozuklukları Konu Anlatımı ve Örnek Sorular Anlatım Bozuklukları detaylı konu anlatımı için göz atın! Türkçe Anlatım Bozuklukları Nelerdir? Anlatım Bozukluğu Nasıl Anlaşılır? Öğretmen Tercihim
Öğretmen Tercihim / Blog / Anlatım Bozuklukları Konu Anlatımı ve Örnek Sorular

Anlatım Bozuklukları Konu Anlatımı ve Örnek Sorular

Anlatım Bozuklukları Konu Anlatımı ve Örnek Sorular

Anlatım bozuklukları, hem duygu hem de düşüncelerimizi bir başkasına aktarmada kullandığımız yanlış cümlelerdir. Bu cümlelerin anlaşılır, çelişkilerden uzak ve açık olması önemlidir. Eğer bir cümlede gereksiz sözcükler ve çelişkili anlatımlar yer alıyorsa bu cümlenin anlatımı bozuk deriz.

Türkçe sınavları içerisinde ortalama 1 soruya sahip olan anlatım bozuklukları konu anlatımı için okumaya devam edin. Sizin için sade bir anlatım ile ele aldığımız bu konu hakkında merak ettiğiniz her şey içeriğimizde!

Anlatım Bozukluğu

Anlatım Bozukluğu Nedir?

"Anlatım bozukluğu nasıl anlaşılır?" sorusunun cevabı için okumaya devam edin.

Duygu ve düşünceyi bir başkasına aktarırken ortaya çıkan yanlış kullanımlara anlatım bozukluğu dendiğini öğrendik. Şimdi gelelim anlatım bozukluğunun ögelerine. Anlatım bozukluklarını kendi içinde 2' ye ayırabiliriz. Bunlar;

  • Anlamsal Bozukluklar
  • Yapısal Bozukluklar

Anlamsal Bozukluklar

Anlama dayalı bozukluklar kendi içerisinde 6′ ya ayrılır. Bu ögeler sayesinde bir cümlenin anlamındaki bozulmaları anlamamız mümkündür.

1. Gereksiz Sözcük Kullanılması

Cümle içerisinde gereksiz sözcük kullanılması cümlenin bozulmasına neden olur. Bozulan bu cümlede de anlatım bozukluğu vardır denir.

Cümle içerisinde anlatılmak isteneni belirtirken hiçbir görevi olmayan sözcükler cümleden çıkartılmalıdır. Bunun için bakmanız gereken sözcüğü cümleden çıkardığınızda anlatımda bozulma veya daralma olup olmamasıdır.

Gereksiz sözcük kullanılması sonucu oluşan anlatım bozuklukları kendi içerisinde ikiye ayrılır.

1.1. Eş Anlamlı Sözcükleri Bir Arada Kullanılması

Eş anlamlı sözcüklerin bir cümle içerisinde bir arada kullanılması sonucu oluşan anlatım bozukluğuna denir. Bir kaç örnekler pekiştirelim.

  • Araba neredeyse, az kalsın kadına çapıyordu.
  • Hiç olmazsa bari bunu alalım.

Türkçe Özel Ders

Yukarıdaki örneklerde de gördüğünüz gibi aynı anlama gelen sözcükler bir arada kullanıldığı zaman ortaya anlatım bozukluğu çıkmaktadır.

1.2. Anlam Bakımından Birbirini Kapsayan Sözcüklerin Bir Arada Kullanılması

Cümle içerisinde kullanılan bir sözcüğün ifade ettiği anlamın diğer sözcükte de bulunmasıdır.

  • Fransa' daki kuzenim ile karşılıklı mektuplaşırız. (Mektuplaşma işi karşılıklı yapıldığı için cümlede anlatım bozukluğu vardır.)

2. Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması

Bir sözcüğün hangi anlamları taşıdığını bilmek önemlidir. Çünkü sözcüklerin kapsadıkları anlamları bilmeden cümle içerisinde anlatım bozukluğunu bulmanız zorlaşabilir. Bu açıdan bir kaç örnek inceleyelim.

  • Annem olayı en ayrımına kadar anlattı. ("ayrım" sözcüğü "fark" anlamı vardır. Ancak bizden istenen "detay" olan "ayrıntı" sözcüğüdür.)
  • Meyve ücretleri oldukça yükseldi. ("ücret" sözcüğü yerine "fiyat" sözcüğü kullanılmalıydı. Çünkü "ücret" sözcüğü bir işin ardından alınan para anlamı vardır.)

3. Anlamca Çelişen Sözcüklerin Kullanılması

Bir cümlede kullanılan sözcüklerin anlam bakımından birbiriyle çelişmemesi önemledir. Çünkü diğer türlü ortaya anlam bozukluğu çıkmaktadır.

  • Elbette olanları görmemiş olabilir. ("Elbette" sözcüğünün kesin bir anlamı vardır. Bu yüzden cümlenin bitimi olasılık anlamında kullanılmamalıdır.)

4. Deyimin Yanlış Anlamda Kullanılması

Cümle içerisindeki sözcüklerin doğru yerde kullanılması önemlidir. Çünkü diğer türlü sözcük, cümle içerisinde farklı anlamlara sebep olabilmektedir.

  • Yarışmada okulumuzu dört sınıftan öğrenci temsil etti.

5. Mantık ve Sıralama Hatası

Cümlede sözcüklerin önem sırasının karıştırılarak cümlenin mantık açısından yanlış kurulmasına denir.

  • Bırak havuç rendelemeyi yemek bile yapamaz o. (Bu cümlede yemek yapmak daha geniş anlamlıdır ve havuç rendelemekten üst seviyede bir eylem içerir. Bundan dolayı cümlenin şu şekilde olması gerekir: "Bırak yemek yapmayı havuç bile rendeleyemez o.")

6. Anlam Belirsizliği

Bir kişiden ya da durumdan bahsederken zamir kullanmak anlam bozukluğuna sebep olur. Bu anlam belirsizliği her durumda olmasa da çoğu zaman karşımıza çıkmaktadır.

  • İkizini bahçede bulamadım. ("Onun ikizini" veya "senin ikizini" şeklinde yapabiliriz.)

Yukarıda kullanılan anlam belirsizliği kişi zamirlerinin kullanılmaması ile ilgiliydi. Ancak anlam belirsizliği sadece kişi zamirlerinden kaynaklanmaz. Noktalama işaretlerinin kullanılmadığı durumlarda da anlam belirsizliği görülebilir.

  • Muhabir kadının ne söylediğini duyamadı.

Yapıya Dayalı Anlatım Bozuklukları Nelerdir?

Yapıya dayalı anlatım bozuklukları, kendi içerisinde alt başlıklara yarılmaktadır.

Özne Yüklem Uyumsuzluğu

1. Özne Yüklem Uyumsuzluğu

Özne-yüklem uyumsuzluğunu 3 alt başlığa ayırabiliriz: Kişi bakımından uyumsuzluk, özne eksikliği ve tekillik çoğulluk bakımından uyumsuzluk.

1.1. Kişi Bakımından Uyumsuzluk

Eğer özne birinci, ikinci veya üçüncü tekillerden oluşuyorsa yüklem, birinci çoğul kişi zamirine göre çekimlenir.

  • Kardeşim ve ben bu kitabı daha önce görmüş.
  • Annem ve babam olanları duydu.
  • İkizler her şeyi gör.

Bu kuralın çoğul kişi zamiri için de geçerli olduğunu unutmayın.

  • Sen ve arkadaşın yarın bahçeye gelmelisiniz.
  • Ben ve kardeşim bu akşam Londra' ya gideceğiz.

1.2. Özne Eksikliği Bakımından Uyumsuzluk

Cümle içerisinde önemli bir yeri olan öznenin yanlış kullanımı çeşitli anlam sorunlarına sebep olabilmektedir.

  • Herkes onu çok seviyor, sözünden dışarı çıkmıyordu.

Yukarıdaki cümlede özne eksiliğinden oluşan bir anlatım bozukluğu vardır. Bu yüzden cümle şu şekilde olmalıdır: " Herkes onu çok seviyor, kimse sözünden dışarı çıkmıyordu."

1.3. Tekillik Çoğulluk Bakımından Uyumsuzluk

Özne ve yüklem arasındaki uyum anlatım bozuklukları açısından son derece önemlidir. Eğer özne hem insan hem de çoğulsa yüklemi tekil veya çoğul olabilir. Ancak hayvan, bitki, eşya gibi varlıkların çoğul şekilleri özne olarak kullanıldığı için yüklemi her zaman tekil olmalıdır.

  • Martılar denize doğru uçuyorlar. ("Martı" insan dışı varlık olduğu için yükleme "-ler,-lar" çoğul ekini alamaz.)
  • Çocuklar yan odada yemek yiyorlar. (Bu kullanım doğrudur. Çünkü cümlenin öznesi insan olduğu için yüklemine de çoğul eki gelir.)

Eğer kişileştirme varsa (insana ait özelliklerin insan dışı varlıklara aktarılması) ve cümlede özne çoğulsa yüklem tekil veya çoğul olur .

  • Köpekler köşede durmuş tartışıyorlar. (Bu kullanım doğrudur.)

Öğe Eksikliği

2. Öge Eksikliği

Cümlede olması gereken bir ögenin eksik olması anlatım bozukluğuna sebep olmaktadır.

  • Ben anneme güvenir ve severim. (Cümle içerisinde "anneme" sözcüğü bir dolaylı tümleçtir. Öge eksikliği sonucu cümlede bir anlatım bozukluğu görülmektedir. Bu eksikliği gidermek için ikinci cümleye nesne getirilmelidir. Cümlenin doğrusu şu şekilde olmalı: Ben anneme güvenir ve onu severim.

3. Eklerle İlgili Yanlışlar

Cümlede eklerin farklı şekillerde kullanılması da çeşitli anlatım bozukluklarına sebep olmaktadır.

  • Kitap kapağını açtım. (Bu kullanımda ek eksikliğinden ortaya anlamsız bir cümle çıkmaktadır. Ek getirerek olması gereken, "Kitabın kapağını açtım." şeklindedir.

Yüklem Eksikliği

4. Yüklem Eksikliği

Cümle içerisinde yüklemden kaynaklı sorunlar anlatım bozukluğuna sebep olmaktadır.

  • Şirketin önüne geldiğimizde o markete, ben ofise gittim.

Yukarıdaki cümlede yüklem eksikliğinden kaynaklı ortaya çıkan bir anlatım bozukluğu vardır. Bu anlatım bozukluğunu gidermek için cümle şöyle olmalı: "Şirketin önüne geldiğimizde o markete gitti, ben ofise gittim."

5. Bağlaçtan Kaynaklı Hatalar

Bağlaçlar kimi zaman farklı yargıları birbirine bağlayarak anlatım bozukluğuna sebep olur.

  • Yarın seninle buluşamam fakat evde yapacak çok iş var.

6. Tamlamadan Kaynaklı Yanlışlar

Hem isimlerin hem de sıfatların aynı tamlama grubuna bağlanarak oluşan anlatım bozukluğuna denir.

  • Derste işaret ve kişi zamirlerini işledik. ( Bu kullanım yanlıştır. Doğru kullanım, "derste işaret zamirleri ve kişi zamirlerini işledik." şeklinde olmalıdır.

Anlatım Bozuklukları Nasıl Çalışılır?

Konu anlatım kısmında da görüldüğü gibi anlatım bozuklukları kendi içerisinde detaylara sahip bir konudur.

  1. Konuyu iyi öğrendikten sonra kendiniz örnek cümleler yazın.
  2. Konuşurken anlatım bozukluğuna sebep olacak kullanımlar yapıldığını unutmayalım. Bundan dolayı anlatım bozuklukları test çözerken gün içerisinde kullandığınız kalıplardan uzak durmalısınız.
  3. Bol soru çözümleri yapın. Çünkü her soru çözdüğünüzde hatalarınızı fark ederek doğru kullanımları öğreneceğinizi unutmayın.

Anlatım bozuklukları ve dahası için Öğretmen Tercihim' den özel ders alabilirsiniz. Bu sayede ÖSYM tarafından yapılan bütün sınavlarda başarıya ulaşabilirsiniz.

Yazıyı Paylaş
Yorumlar
Serdar 19-05-2021 15:46:12

Anlatım bozuklukları konusu zor geliyor çalışmalarım cevabını vermiyor

Cevapla
ÖğretmenTercihim 19-05-2021 19:10:02

Çalışma programı oluşturarak konuyu bitirebilirsin

Hayriye 19-05-2021 15:50:55

Severek takip ediyorum

Cevapla
ÖğretmenTercihim 19-05-2021 19:07:19

Teşekkürler, Hayriye

Ahsen dağ 19-05-2021 15:55:13

Çok teşekkür ederim verdiğiniz bilgiler ile artık test çözebiliyorum

Cevapla
ÖğretmenTercihim 19-05-2021 15:59:14

Rica Ederiz, başarılar dileriz :)

Veli 21-05-2021 09:57:59

Bu konuya 1.5 ay çalıştım konuları bu içerikten baz alarak çalışmıştım teşekkürler

Cevapla
ÖğretmenTercihim 21-05-2021 10:05:00

Biz teşekkür ederiz, başarılarının devamı dileriz

Begüm 08-06-2021 11:35:55

Konuya 2 ay çalışmıştım. Bazı kavrayamadığım konular vardı. Onları da içeriğinizden notlar çıkartarak kapattım

Cevapla
ÖğretmenTercihim 08-06-2021 11:44:18

Notlar çıkarmanız ve notları düzenli tekrar etmeniz konuları pekiştirme yönünde sizi her zaman önde tutacaktır.

Sercan 15-06-2021 11:35:18

Not çıkartarak çalışmam konuları pekiştirmem de daha çok yardımcı oldu

Cevapla
ÖğretmenTercihim 15-06-2021 12:13:10

Çıkardığınız notları tekrar etmeniz ve soru çözerken notlardan yardım almanız sizler için daha iyi çalışma olacaktır.

Harun 17-06-2021 11:08:58

Bağlaçtan kaynaklar hatalar konusu nedense karmaşık geliyor biraz bağlaçlar konusuna çalışmam gerekiyor

Cevapla
ÖğretmenTercihim 17-06-2021 11:29:07

Çalışmalarında not çıkarmaya özen gösterirsen en kısa sürede konuları öğrenmiş olursun

Matematik Eğitmenleri
İlan Detayları