sozcuk-turleri

Türkçenin önemli konularından olan Sözcük Türleri hakkında merak ettiğiniz her şeye sade anlatım ile bu içerikte yer verdik.

Sözcük türleri nedir? den Sözcük türleri nasıl bulunur? Sözcük türleri nasıl sınıflandırılır? a kadar merak ettiğiniz tüm soruları bu konu anlatımında topladık. Daha fazlası için okumaya devam edin.

Sözcük Türü Ne Demek?

TYT Türkçe ve AYT Edebiyat kısımlarında sorulan Sözcük Türleri, her sene soru gelen konulardandır. Bu konuya çalışırken en çok dikkat etmen gereken şey, bol soru çözümleri yapmaktır. Çünkü Sözcük Türleri, sorularda görerek pekiştirebileceğin bir konudur. Biz de bunun için konu anlatımının sonunda soru çözümleri kısmını ekledik.

Ama önce Sözcük Türleri konu anlatımı ile başlayalım!

Sözcük Türleri Nasıl Ayırt Edilir?

Soruda bize “hangisi tür bakımından farklıdır?” veya “hangisi görev bakımından farklıdır?” diyorsa bakmamız gereken şey Sözcük Türleridir.

Sözcük türleri; isim, zamir, sıfat, zarf, fiil

sözcük türleri

1. Ad (İsim)

Bir varlığı karşılayarak oluşmasını sağlayan sözcüklere denir.

İsim, 3 farklı çeşit ile anılır. Bu çeşitler sayesinde ismin ne olup olmadığını öğrenebilirsiniz.

  • Varlıklara verilen sayılara göre isimler
    • Tekil İsim
    • Çoğul İsim
    • Topluluk İsmi
  • Varlıklara verilişlerine göre
    • Cins İsim (Tür)
    • Özel İsim
  • Varlıkların oluşlarına göre
    • Soyut İsim
    • Somut İsim

Varlıklara verilen sayılara göre isimler

Tekil İsim

Sayı bakımından tek bir varlığı karşılayarak oluşan isimlere denir. Silgi, ağaç, çorap gibi sözcükler tek bir varlığı karşıladıkları için tekil ad denir.

Çoğul İsim

Sayı bakımından birden fazla varlığı barındırarak karşılayan isimlere çoğul ad denir. Çoğul isim, “-ler, -lar” eklerinin gelmesiyle yapılır. Örneğin; silgiler, defterler, ağaçlar… Bu sözcükler birden fazla varlığı nitelendirerek çoğul ad olurlar.

Topluluk İsmi

“-ler, -lar” gibi çoğul eki almadan varlıkları karşılayabilen isimlere topluluk adı denir. Millet, alay, takım…

Bazı zamanlar bir sözcüğün iki farklı kullanımı olabilmekte. Örneğin, sınıf sözcüğü tekil isim ve topluluk ismi olarak kullanılabilmekte

Sınıf, yarınki maça hazırlanıyordu. (topluluk ismi)

Sınıf dün havalandırıldı. (tekil isim)

Varlıklara verilişlerine göre

Özel İsim

Sadece kendine has ve tek olan sözcüklere özel isim denir. İstanbul, Atatürk, Akdeniz …

Cins (Tür) İsim

Tür bakımında aynı olarak birbirlerini karşılayan sözcüklere cins (tür) isim denir. Çiçek, kedi, kuş…

Varlıkların oluşlarına göre

Soyut İsim

Görme, duyma, tatma, dokunma ve koklama gibi duyu organlarımız ile algılayamadığımız sözcüklere soyut isim denir. Mutluluk, özlem, aşk…

Somut İsim

Duyu organlarımızdan en az biri ile algılayabildiğimiz sözcüklere somut isim denir. Işık, su, hava…

Sıfat (Ön Ad)

2. Sıfat (Ön Ad)

Bir ismi rengi, şekli ve diğer özellikleri ile niteleyen sözcüklere sıfat denir. Sıfatlar kendi içerisinde 2’ye ayrılır:

  1. Niteleme Sıfatları
  2. Belirtme Sıfatları
    • soru sıfatı
    • işaret sıfatı
    • belgisiz sıfat
    • sayı sıfatı

Niteleme Sıfatı

Sıfatın bu türünü bulmak için isme “nasıl?” sorusunu sormamız gerekmektedir. (Dikenli yollardan geçeceğiz yakında.)

Belirtme Sıfatı

  • Soru Sıfatı

Ne, kaç, nasıl, hangi …? gibi soruları isme sorarak aldığımız cevaplara soru sıfatı denir. (Derse kaç kişi katılacak?)

  • İşaret Sıfatı

İşaret yolu ile ismi belirten sözcüklere işaret sıfatı denir. Bu, Şu, Bunlar, O, Onlar, Beriki, Öteki … (Bu kedi evi çok tatlı görünüyor!)

  • Belgisiz Sıfat

Belli veya belirsiz şekilde ismi tamamlayan sözcüklere belgisiz sıfat denir. Bazı, kimi, birkaç, herhangi bir… (Bazı sevinçler yaşatırdı bana.)

  • Adlaşmış Sıfat

Niteledikleri ismin yerine kullanılarak aynı anlamı veren sözcüklerdir. (Cebindeki tüm bozukları bakkalda harcadı.) (Bozuklar= Bozuk paralar)

  • Sayı Sıfatı

İsme “kaç, kaçta, kaçıncı?” gibi soruları sorarak elde ettiğimiz cevaplara sayı sıfatı denir. Sayı sıfat kendi içerisinde 5’e ayrılmaktadır. Bunlar;

  1. Sıra Sayı Sıfat : Kaçıncı? sorusunun cevabıdır. (İkinci yarışmacı)
  2. Asıl Sayı Sıfatı : Kaç? sorusunun cevabıdır. (Sekiz kalem. Kaç kalem?)
  3. Kesir Sayı Sıfatı : Kaçta kaç? sorusunun cevabına denir. (Yüzde on.)
  4. Üleştirme Sayı Sıfatı : Kaçar? sorusunun cevabına denir. (Beşer kişi.)
  5. Topluluk Sayı Sıfatı : Kaçlı veya kaçız? sorularının cevaplarına denir. (İkiz bebekler.) (Dörder takım.)
  • Sıfat Yapan -ki (İlgi Eki)

Sıfat yapan -ki, yer veya zaman anlamı taşıyan sözcüklerden sonra getirilir. Bu sayede sözcüğü sıfat haline getirir. Ancak burada kullanılan -ki ekinin bir yapım eki olduğu unutulmamalıdır. (Dünkü konser çok eğlenceliydi.)

Zamir

3. Zamir

Diğer adı Adıl olan Zamir, ismin yerine konulan ve ismin yerini tutan sözcüklere denir. Zamirleri kendi içerisinde ek halindeki zamirler ve sözcük halindeki zamirler olarak ikiye ayırırız.

Ek Halindeki Zamirler

İsmin yerini ekler yolu ile tutan sözcüklere ek halindeki sözcükler denir. Türkçede ek halindeki zamirler ikiye ayrılır.

İlgi Zamiri

İsmin yerini tutarak oluşan ve bunu -ki eki ile yapan sözcüklere İlgi Zamiri denir. (Senin okulun benimkinden büyük.)

İyelik Zamiri

Sahiplik bildirmek amacıyla kullanılan eklerin oluşturduğu sözcüklere İyelik Zamiri denir. (Elbisemin fırfırı yırtıldı.)

Sözcük Halindeki Zamirleri

1.Kişi Zamiri

Ben (1. Tekil)

Sen (2. Tekil)

O (3. Tekil)

Biz (1. Çoğul)

Siz (2. Çoğul)

Onlar (3. Çoğul)

2.İşaret Zamiri

Bir varlığın yerine kullanılan ve varlığı işaret yoluyla destekleyen sözcüklerdir. (Şu, bu, o, şunlar, bunlar…) (Bunları masaya kim koydu?)

2.Belgisiz Zamir

İsmin yerini tutan belirsiz sözcüklere Belgisiz Zamir denir. (Çoğu, tümü, kimi, bazıları, birkaç…)

Grubun birçoğu gelmedi.

Soruların bazılarını yanlış okumuşum.

3.İşaret Zamiri

Bir varlığın yerini gösterirken işaret sözcüklerinden yaralanmaktır. (Bu, o, şu, bunlar…)

Sen gelmeden önce şurada oturuyordum.

4.Soru Zamiri

Bir cümledeki ismin yerini soru ile destekleyen sözcüklerdir. (Ne, kim, kaç, hangi…) (Akşam gelirken ne istersin?)

Zarf

4. Zarf

Diğer adı belirteç olan zarf, fiil ve fiilimsi gibi sözcükleri tamamlayarak elde edilir. Sözcükleri farklı şekillerde tamamlayan zarflar, kendi içerisinde 5 gruba ayrılır.

4.1. Durum Zarfı

Niteleme zarfı olarak da biline Durum zarfı, fiil ya da fiilimsiye sorulan “nasıl?” sorusunun cevabıdır. (Buraya koşarak gelmiş.)

4.2. Yer-Yön Zarfı

Fiil veya fiilimsileri yer yön açısından etkileyen sözcüklere denir. (Bisikletini ileri park et.)

NOT: Yer- yön zarflarının çekim eki almadığınız unutmayın! (aşağı sözcüğü aşağıya olursa yer-yön zarfı olmaktan çıkar.)

4.3. Zaman Zarfı

Fiil veya fiilimsiyi zaman açısından etkiyen sözcüklere denir. (Okula yarın başlıyorum.)

4.4. Soru Zarfı

Fiili belirtireken bunu soru sorarak yapan zarf türüne soru zarfı denir. (Sınav ne zaman başlayacak?) (Trafik neden tıkanmış?)

NOT: Ceketini ne aşağı sarkıtıyorsun? (Bu cümlede kullanılan “ne” ifadesi yerine “niçin?” koyduğumuzda oluyorsa soru zarfı olarak kabul ederiz.

4.5. Miktar Zarfı

Sıfat, zarf veya fiilleri miktar açısından etkileyen sözcüklere denir. (Biraz, çok, az, daha, en…) (Dondurması düşen çocuk epeyce ağladı.)

Bağlaç

5. Bağlaç

Sözcükler ve söz öbeklerini birbirine bağlamak için kullanılan unsurlara denir. (ile, yalnız, ama, fakat, ve, ya da…) (Hem okula gidip hem teyzene uğrayamazsın.)

NOT: Ancak, yalnız yerine ama geldiğinde uyuyorsa bağlaçtır.

6. Ünlem

Heyecan, coşku, korku gibi yüksek hislere sahip duyguları ifade ederken ünlem kullanırız. (Eyvah!) (Aman be!)

7. Edat

Diğer adı İlgeç olan Edat, tek başına kullanıldığında anlamı olmayan ancak cümle içerisinde anlam kazanan sözcüklerdir. (Sanki, gibi, kadar, için, göre…)

NOT: Yalnız yerine sadece getirdiğimizde uyuyorsa edattır.

Sözcük Türleri Kaç Soru Geliyor?

Her sene Sözcük Türleri konusundan ortalama 1-2 soru gelmektedir. Dil bilgisi kısmında yer alan Sözcük Türleri, diğer konular ile karıştırılarakta sorulabilmektedir.

Sözcük Türleri dil bilgisinin temeli olduğu için iyi bir şekilde öğrenmeniz ileriki konuları anlamanızı sağlar. Bu yüzden Sözcük Türlerini en iyi şekilde öğrenmeye çalışın.

Örnek Soru Çözümü

Sözcük Türleri Örnek Soru Çözümleri

Sözcük türlerinden ne kadar çok soru çözerseniz konuyu o kadar iyi kavrarsınız.

Aşağıda sizin için yer verdiğimiz Sözcük Türleri çıkmış sorular kısmından örnek sorular bakabilirsiniz.

Salvador Dali’ nin bütün resimlerinin yer aldığı sergide, İspanyol ustanın sanat tarihine bıraktığı eşsiz mirası yansıtan iki yüz yetmiş yapıt sanatseverlere tanıtıldı.

Bu cümleyle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

A) Birden fazla sıfat tamlaması vardır.

B) Yönelme durumu eki alan sözcükler zarf tümleci görevindedir.

C) Sayı sıfatı kullanılmıştır.

D) Yapım eki almış birden fazla sözcük vardır.

E) Bileşik sözcük kullanılmıştır.

ÖSS 2009 (B)

Eski yıllarda olduğu gibi, (I)“bizi bize anlatan sanat” yani tiyatro, izleyici tarafından (II) bu dönemde de ilgiyle karşılandı. Özellikle (III) Devlet Tiyatroları, hem düzenlediği festivaller hem de (IV) sahnelediği oyunlarla (V) verimli bir yıl geçirdi.

Altı çizili tamlamalardan hangisi tür bakımından ötekilerden farklıdır?

A)I.

B)II.

C)III.

D)IV.

E)V.

2010 YGS (C)

Günümüze Yakın Sözcük Türleri Çıkmış Soruları

Toprakla uğraşanları maddi açıdan desteklemek ülkemizin kalkınmasına önemli ölçüde katkı sağlayacaktır.

Cümlenin öznesi, aşağıdaki sözcük gruplarından hangisinde vardır?

A) Sıfat Tamlaması

B) İsim Tamlaması

C) İsim Fiil Grubu

D) Zarf Fiil Grubu

E) Sıfat Fiil Grubu

ÖSYM 2018 (C)

(I) Azıcık esinti olmasa insanı eritecek (II) kadar sıcak bir İstanbul gününde şehrimin yağmurlarını özleyerek Tophane-i Amire’ deki Büyük Ustalar Sergisi’ne doğru yol alıyorum. Rönesans’ın üç (III) büyüğü Leonardo, Michelangelo ve Raphael… (IV) Nasıl olmuş da üçü aynı zamanda, aynı coğrafyada yetişmiş?

Bu parçada numaralanan sözcüklerin türü aşağıdakilerden hangisinde sırası ile doğru olarak verilmiştir?

A) Zarf – Edat – Sıfat – Zamir

B) Sıfat – Edat – İsim – Zarf

C) Sıfat – Zarf – Zamir – Edat

D) Zarf – Bağlaç – İsim – Sıfat

E) İsim – Bağlaç – Zamir – Zarf

ÖSYM 2019 (B)

Meslek gruplarının (I) bazıları üyelerinin davranışlarından sorumlu tutulur. Anneliğin de kimi açılardan bir meslek grubu sayılmasına rağmen onlardan (II) birinin kötü davranışı (III) diğerlerine duyulan saygıyı pek etkilemez. Ancak iyi örgütlenmiş meslek gruplarının üyeleri,  insanların gözünde (IV) birbirleriyle öyle özdeşleşmiştir ki mesleği icra eden birinin tutumu (V) tüm meslektaşların itibarını etkiler.

Parçada numaralanan sözcüklerden hangisi zamir değildir?

A)I.

B)II.

C)III.

D)IV.

E)V.

ÖSYM 2019 (E)

Bugün size dil bilgisinin temel konularından olan Sözcük Türlerinden bahsettik. Merak ettiğiniz veya kafanıza takılan her türlü soru için aşağıya yorum yazmayı unutmayın. Öğretmen Tercihim ekibi olarak size en kısa zamanda geri dönüş yapacağımızdan emin olabilirsiniz.

Sözcük Türleri Konu Anlatımı ve Örnek Çıkmış Sorular Sözcük Türleri Konu Anlatımı ve Örnek Çıkmış Sorular

Türkçenin önemli konularından olan Sözcük Türleri hakkında merak ettiğiniz her şeye sade anlatım ile bu içerikte yer verdik.

Sözcük türleri nedir? den Sözcük türleri nasıl bulunur? Sözcük türleri nasıl sınıflandırılır? a kadar merak ettiğiniz tüm soruları bu konu anlatımında topladık. Daha fazlası için okumaya devam edin.

Sözcük Türü Ne Demek?

TYT Türkçe ve AYT Edebiyat kısımlarında sorulan Sözcük Türleri, her sene soru gelen konulardandır. Bu konuya çalışır Öğretmen Tercihim