sozcukte-anlam

Sözcükte anlam TYT sınavı içerisinde her sene ortalama 1 soru olarak gelmektedir. Türkçe dil bilgisi konuları içerisinde önemli bir yeri bulunan sözcüğün anlamını en iyi şekilde öğrenmek için okumaya devam edin.

Sözcük, cümlede bulunan ve cümleyi oluşturan anlamlı veya anlamsız en küçük birimdir. Sözcükte anlam ise kelimelerin neleri tanımlayan alt başlıklardır.

Bu yazıda size sözcükte anlamı oluşturan altı başlıklar neler onlardan bahsedeceğiz.

Sözcük Anlamı

Sözcüğün anlamı kendi içerisinde iki ana başlığa ayrılır. Bunlar Anlam Bakımından Sözcükler ve Sözcükler Arası Anlam İlişkileri şeklindedir.

anlam-bakimindan-sozcukler

Anlam Bakımından Sözcükler

Hangi sözcük hangi anlamı taşıyor? Bu sorunun cevabı için aşağıdaki maddelemeleri tek tek inceleyelim.

1. Gerçek Anlam

Temel Anlam olarak da bilinen Gerçek Anlam, bir kelimenin taşıdığı ve herkes tarafından bilinen ilk anlamına denir.

Örneğin, "kol" kelimesini duyunca aklımıza ilk olarak vücudun bir uzvu gelmektedir.

  • Ayağındaki terlik eskimişti.
  • Kolu kapıya sıkıştı.
  • Yemek yaparken elini kesti.
  • Kalemin ucu kırıldı.

2. Mecaz Anlam

Bir sözcüğün gerçek anlamıyla bağlantılı olarak ortaya çıkan farklı anlamlara denir. Bu anlamlar, sözcüğün aslı anlamına az da olsa yakınlık gösteren yeni anlamlarıdır diyebiliriz.

Örneğin, "kol" kelimesi dendiği zaman aklımıza ilk gelen gerçek anlamı olan vücudun parçasıdır. Ancak Mecaz Anlam için bu durum değişir. Aynı kelimeyi "çekmecenin kolu" olarak değiştirirsek oluşan anlam, mecaz anlamlısıdır. Bu kelime mecazi olarak kullanılırken benzetmeden yararlanıldığına dikkat edin.

3. Yan Anlam

Sözcüklerin asıl (gerçek) anlamlarından ayrılmadan kazandıkları yeni anlamlara denir. Kelime gerçek anlamından farklı olsa da %100 kopma göstermemektedir.

  • Başı kırık bir çiviyi sökmeye çalışıyor.
  • Yokuşun başına gitti.
  • Kapının kolunu kırmış.

4. Terim Anlam

Bilim, meslek veya sanat dalıyla ilgili bir kavramı karşılayarak anlamlarını sınırlandıran sözcüklere terim anlamlı sözcükler denir.

  • "kare, daire, çember, çap, silindir" gibi kelimeler geometri dersine ait terimlerdir.
  • "kaleci, şut, penaltı, gol, ceza sahası" gibi kelimeler futbol terimleridir.
  • "zamir, özne, zarf, fiil, isim" gibi sözcükler dil bilgisi terimlerindendir.

5. Deyim

En az iki sözcüğün birleşerek ve kalıplaşarak yeni anlam kazanmasına denir. Kelimelerden biri veya her ikisinin anlam kaybına uğrayacağını unutmayın.

  • İki kardeş boğaz boğaza gelmişti.
  • Onun gözüne girmek için denemediği yol kalmamıştı.

6. Soyut Anlam

"Görme, duyma, tatma, dokunma, işitme" olarak bilinen beş duyu organımızdan biriyle anlamsal olacak şekilde algılanmayan sözcüklere soyut anlamlı sözcükler denir.

  • Rüya
  • Düşünce
  • Hayal
  • Sevgi
  • Korku
  • Nefret

Yukarıda sıraladığımız bu sözcükler, beş duyu organımızla hissetmediğimiz ama hayatımızda var olan sözcüklerdir.

7. Somut Anlam

Somut anlamlı kelimeler, beş duyu organımızdan biriyle algılayarak varlıkları karşılayan sözcüklere denir.

  • Sandalye
  • Masa
  • Çakıl taşı
  • Çiçek
  • Dolap

8. Genel Anlam

Daha geniş anlamlı kelimeler ile birden fazla sözcüğe sahip olan kelimelere denir.

9. Özel Anlam

Dar kapsamlı olarak net bir şekilde anlatılan sözcüklere özel anlamlı sözcükler denir.

Varlık, canlı, insan, kadın, Seda

sözcükler

Sözcükler Arasındaki Anlam İlişkileri

1. Eş Sesli Sözcükler

Aynı şekilde yazılıp okunsa da anlamları farklı olan sözcüklere denir. Diğer adı sesteş kelimeler olan eş sesli sözcüklere örnekler şu şekildedir:

  • El eline güven olmaz.
  • Onun yaş gününde çilekli yaş pasta vardı.

2. Yakın Anlamlı Sözcükler

Hem yazılışı hem de okunuşu farklı olan sözcüklere yakın anlamlı kelimeler denir. Aynı zamanda bu sözcüklerin birbirinin yerini tutamadığını bilmenizde önemli.

  • Hısım-akraba
  • Dilemek-istemek
  • Bıkmak-usanmak
  • Eş-dost

3. Eş Anlamlı Sözcükler

Anlamca aynı olup yazılış ve okunuşu farklı olan sözcüklere denir. Genelde birbirlerinin yerini tutabilen bu kelimelerde sözcüklerin bir tanesi çoğu zaman yabancı kökenli olabilmektedir.

  • Yıl-sene
  • Fakir-yoksul
  • Uygarlık-medeniyet
  • Konuk-misafir
  • Deprem-zelzele

4. Zıt Anlamlı Sözcükler

İsminden den anlaşılacağı gibi anlam bakımından birbirinin zıttı olan sözcüklere zıt anlamlı sözcükler denir.

5. Dolaylama

Bir durumu anlatırken asıl kelimeden daha fazla sözcükler kullanmaya denir.

  • Atatürk - Ulu Önder
  • Ankara - Türkiye'nin Kalbi

6. Yansımalar

Doğada bulunan seslerin tasvir edilmesi amacıyla ortaya çıkan sözcüklere yansıma sözcükler denir. Tek başına anlam taşımayan bu sözcüklere örnekler şöyledir:

  • Şırıl şırıl
  • Çat
  • Güm
  • Pat
  • Gürül gürül

7. İkilemeler

Bir cümlede anlamı güçlendirmek için aynı kelimenin yakın veya zıt anlamları ile tekrarını sağlayan sözcüklerdir.

  • Koşa koşa
  • Güçlü kuvvetli
  • Az çok
  • Yarım yamalak
  • Şırıl şırıl

8. Atasözleri

Bir yargı içerek ve kim tarafından söylendiği belli olmayan sözlerdir. Atalarımızdan günümüze kadar gelen bu sözler, kalıplaştıkları için hiçbir şekilde değişime uğramazlar.

Çoğunlukla mecazlı olan atasözleri, öğüt verme amacı taşımaktadır.

  • Sakla samanı gelir zamanı.
  • Damlaya damlaya göl olur.
  • Vakitsiz açılan gül çabuk solar.

9. Güzel Adlandırma

Bazı nesnelerden ve varlıklardan doğacak olan kötü duyguların önüne geçmek amacıyla yapılan değişime denir.

  • Öldü = Sizlere ömür

10. Anlam Daralması

Bir kelimenin anlamının belli bir kısmını zaman içerisinde kaybetmesine denir.

  • "Tanrı" kelimesi eskiden "mavi, gökyüzü" anlamlarında da kullanılmaktaydı. Ancak zamanla "Yaradan varlık" olarak bilinmeye ve diğer anlamları unutulmaya devam etmiştir.

11. Anlam Genişlemesi

Daha önceleri dar anlamı ile bilinen bir sözcüğün zamanla genel anlama geçmesidir.

  • "Nemrut" önceleri bir tarihi kişi olarak bilinirdi. Ancak şu an "suratsız" anlamında kullanılmaktadır.

12. Anlam İyileşmesi

Kötü anlamda kullanılan bir kelimenin zamanla iyi anlamında kullanılmasıdır.

  • "Emek" sözcüğü eskiden "eziyet" şeklinde anlamlandırılırdır. Ancak günümüzde "çaba" olarak nitelendirilmektedir.

13. Anlam Kötüleşmesi

Anlamı iyi olan bir sözcüğün zaman içerisinde anlamının kötüye kullanılarak değişmesine denir.

Dil Bilgisi Çalışmanın 4 Kuralı

Dil Bilgisi Çalışmanın 4 Kuralı

Dil bilgisi çalışırken dikkat etmeniz gereken 4 kural aşağıdaki gibidir. Bu kurallar ile sözcükte anlamda olduğu gibi diğer pek çok dil bilgisi konusunda başarıya ulaşabilirsiniz.

  1. Sözcükte anlam testleri çözerek konuyu en iyi şekilde pekiştirin.
  2. Sözcükte anlatım konu anlatımı kısmından eksiğiniz varsa mutlaka kapatmayı unutmayın.
  3. Çıkmış soruları çözerek ÖSYM' nin soru tarzlarına aşina olabilirsiniz.
  4. Çözemediğiniz sorular veya anlamadığınız kısımlar için dil bilgisi özel ders seçeneklerinden yararlanın.

Bu yazıda bahsettiğimiz sözcükte anlam gibi dil bilgisi konularını öğrenmekte zorlanıyorsanız Türkçe özel ders seçeneklerimizden yararlanabilirsiniz. Bunun için hemen Öğretmen Tercihim' e kayıt olun. Sizi bekleyen yüzlerce özel ders öğretmeninden en iyi özel dersleri alın.

Sözcükte Anlam Nedir? Sözcükte Anlam Örnek Soru Çözümü Sözcükte Anlam Nedir? Sözcükte Anlam Örnek Soru Çözümü Sözcükte anlam konu anlatımını en basit anlatım ile anında öğrenin! Örnek soru çözümleri ve Sözcükte Anlam çıkmış sorular bu yazıda! Öğretmen Tercihim
Yazıyı Paylaş